Voordelen van het Selank-peptide: wat is Selank en hoe zou het kunnen helpen bij angst en stress?

Selank is een korte keten van zeven aminozuren. Aminozuren zijn de bouwstenen waarmee peptiden en eiwitten worden gemaakt. [8,17]

Zie aminozuren als losse kralen. Een peptide is een kort snoer van die kralen die met elkaar verbonden zijn.

Wetenschappers ontwikkelden Selank op basis van een natuurlijk voorkomend peptide, tuftsine. Ze voegden drie aminozuren aan de structuur toe om de stabiliteit te verbeteren. [8]

Je kunt Selank tegenkomen met deze omschrijvingen:

• Een angstremmend peptide: “Angstremmend” of “anxiolytisch” betekent dat iets angst vermindert.
• Een noötropicum: Een term voor stoffen die worden onderzocht of aangeprezen vanwege effecten op denken en geheugen.

Deze beschrijvingen verklaren de belangstelling van onderzoekers. Ze bewijzen op zichzelf niet dat Selank werkt. [1,8,11]

Bij angst zijn verschillende systemen in de hersenen en het lichaam betrokken die op elkaar inwerken. Onderzoekers willen weten of Selank sommige daarvan kan beïnvloeden. [6,8,18]

De meest relevante onderzoeken bij mensen vergeleken Selank met medicijnen tegen angst of onderzochten het samen met zo’n medicijn. Ze meldden bemoedigende resultaten, maar elk onderzoek omvatte relatief weinig patiënten. [1–3]

Belangrijke vragen blijven open:

• Hoeveel zou Selank angst kunnen verminderen?
• Wie zou er baat bij kunnen hebben, als er een voordeel is?
• Zouden grotere onderzoeken vergelijkbare resultaten opleveren?
• Wat zijn de risico’s van herhaald of langdurig gebruik?

1. Mogelijke vermindering van angstklachten

Vermindering van angst is het belangrijkste mogelijke voordeel dat in de hier besproken klinische artikelen wordt onderzocht.

Een onderzoek uit 2008 bij 62 patiënten vergeleek Selank met medazepam, een medicijn tegen angst. De deelnemers hadden een gegeneraliseerde angststoornis of neurasthenie, een diagnose die samenhangt met vermoeidheid en verwante klachten.

Dertig patiënten kregen Selank en 32 medazepam. De onderzoekers meldden vergelijkbare angstremmende effecten in beide groepen. [1]

Een onderzoek uit 2014 bij 60 patiënten vergeleek Selank met fenazepam bij mensen met angstgerelateerde aandoeningen. Ook dit onderzoek meldde verbeteringen van angstklachten. [2]

Deze resultaten zijn veelbelovend, maar bewijzen niet dat Selank even effectief is als gevestigde behandelingen. Kleine vergelijkingen en beperkte rapportage kunnen die vraag niet beantwoorden.

Wat dit betekent: Vroege onderzoeken suggereren dat Selank angstklachten kan verminderen, maar sterker bewijs is nodig.

2. Mogelijke effecten op stressreacties

Stress en angst overlappen, maar zijn verschillend.

Stress is vaak een reactie op druk van buitenaf, zoals een deadline of een moeilijke situatie. Angst kan aanhouden, ook als er geen directe dreiging is. [19]

Onderzoekers hebben Selank onderzocht bij dieren die aan stressvolle omstandigheden werden blootgesteld.

Een rattenstudie onderzocht Selank, diazepam en de combinatie tijdens onvoorspelbare chronische milde stress. De studie meldde effecten op angstgerelateerd gedrag, waaronder een sterker effect van diazepam in combinatie met Selank. [10]

Dit helpt onderzoeken hoe Selank stressgerelateerd gedrag zou kunnen beïnvloeden. Het laat niet zien dat Selank mensen betrouwbaar helpt om dagelijkse werkdruk of andere gebruikelijke stressbronnen te hanteren.

Wat dit betekent: Dieronderzoek is interessant, maar voordelen bij dagelijkse stress bij mensen blijven onzeker.

3. Mogelijke effecten op geheugen en leren

Selank wordt soms aangeprezen voor geheugen en concentratie.

In een rattenexperiment meldden onderzoekers een betere herinnering aan een aangeleerde taak en veranderingen in de serotoninestofwisseling. Serotonine is een chemische boodschapper die bij veel hersenfuncties betrokken is. [11]

De klinische studie uit 2014 beschreef ook lichte cognitieve effecten. Dit bewijst echter niet dat Selank geheugen, aandacht of productiviteit bij gezonde mensen verbetert. [2]

Wat dit betekent: Voordelen voor het geheugen zijn een onderzoeksonderwerp en geen bewezen resultaat.

4. Mogelijke effecten op vermoeidheidsklachten

De klinische studie uit 2008 meldde naast angst ook effecten op vermoeidheidsklachten. [1]

Deze bevinding kwam van patiënten met specifieke diagnoses. Daaruit mag niet worden afgeleid dat Selank de energie verhoogt van iedereen die zich moe voelt.

Wat dit betekent: Eén kleine studie meldde een bevinding die verder onderzoek verdient, maar een algemeen voordeel voor energie is niet vastgesteld.

Bronnen: referenties 1–3, 10–11.

Wetenschappers onderzoeken nog hoe Selank werkt. Het onderzoek wijst op verschillende mogelijke routes in plaats van één volledig vaststaande verklaring.

Signaaloverdracht die samenhangt met GABA

GABA is een chemische boodschapper die activiteit in delen van het zenuwstelsel helpt verminderen. Het speelt een rol bij de regulatie van angst. [8]

Experimenten met dieren en cellen vonden dat Selank de activiteit beïnvloedde van sommige genen die samenhangen met GABA-signaaloverdracht. Genen geven instructies waarmee cellen eiwitten maken en hun taken uitvoeren. [8,9]

Deze bevindingen suggereren een mogelijke verbinding met dit signaalsysteem.

Ze bewijzen echter niet dat Selank simpelweg “GABA verhoogt” of precies werkt als een benzodiazepine.

Enkefalinen

Enkefalinen zijn natuurlijk voorkomende peptiden die onder meer betrokken zijn bij pijn en stressreacties.

Een experimentele studie vond dat Selank hun afbraak onder laboratoriumomstandigheden vertraagde. [6]

Onderzoekers hebben voorgesteld dat dit kan bijdragen aan de angstgerelateerde effecten. Hoeveel dit een mogelijk voordeel bij mensen verklaart, blijft onzeker.

Communicatie tussen hersengebieden

Een hersenbeeldvormingsstudie met 52 gezonde deelnemers verdeeld over de onderzoeksgroepen onderzocht Selank, Semax en een placebo. Onderzoekers ontdekten veranderingen in de communicatie tussen bepaalde hersengebieden. [5]

Een placebo is een niet-actieve vergelijkingsbehandeling die helpt om resultaten te interpreteren.

Veranderingen op hersenscans kunnen helpen bij onderzoek naar een stof. Ze betekenen niet automatisch dat iemand minder angstig is, meer onthoudt of beter functioneert in het dagelijks leven.

De drie belangrijkste klinische vergelijkingen geven een vroeg signaal, met belangrijke beperkingen.

Bronnen: referenties 1–3.

De derde studie beoordeelde Selank samen met een ander medicijn. De resultaten vertellen niet wat Selank alleen zou bereiken. [3]

De Engelse samenvattingen geven ook beperkte informatie over sommige onderzoeksmethoden en de omvang van de voordelen.

Grotere studies met duidelijk beschreven methoden, geschikte vergelijkingsgroepen en langere opvolging zouden helpen om de open vragen te beantwoorden. [1–3,20]

De veiligheid van Selank is onvoldoende vastgesteld om het risicovrij te noemen.

Kleine klinische studies geven enige informatie over verdraagbaarheid. Ze kunnen zeldzame problemen niet betrouwbaar opsporen en niet vaststellen wat er na langdurig gebruik gebeurt. [1–3,20]

De veiligheidsinformatie van de FDA over Selank-acetaat benadrukt mogelijke risico’s op afweerreacties in verband met:

• Het samenklonteren van peptiden.
• Peptidegerelateerde onzuiverheden.
• Bepaalde toedieningsroutes.

De FDA stelt ook dat belangrijke informatie over veiligheid bij mensen ontbreekt. [16]

Dit betekent niet dat elk mogelijk risico in een klinische studie is aangetoond. Het betekent dat er belangrijke onzekerheid blijft.

Kan Selank wisselwerkingen hebben met medicijnen?

Er is onvoldoende betrouwbare informatie bij mensen om alle mogelijke wisselwerkingen te identificeren.

De rattenstudie met diazepam vond dat Selank de angstgerelateerde reactie op dat medicijn veranderde. [10]

Dierbevindingen voorspellen niet het precieze effect bij mensen, maar geven wel reden om wisselwerkingen zorgvuldig te onderzoeken.

Is Selank niet verslavend?

Het hier besproken bewijs rechtvaardigt niet de stellige bewering dat Selank geen risico op afhankelijkheid of ontwenningsverschijnselen heeft.

Daarvoor zijn studies bij mensen nodig die specifiek zijn ontworpen om deze gevolgen over langere tijd te beoordelen.

Een risico dat niet is vastgesteld, is iets anders dan een risico waarvan de afwezigheid is bewezen. [1–3,20]

Selank en Semax zijn verschillende peptiden.

Beide komen voor in hersenonderzoek. Een beeldvormingsstudie bij mensen onderzocht hun effecten op de verbindingen tussen hersengebieden. [5]

De hier besproken klinische artikelen over Selank richten zich vooral op angstgerelateerde aandoeningen. De beeldvormingsstudie toont niet aan welk peptide beter werkt voor angst, geheugen of concentratie. [1–3,5]

Ze toont ook geen voordeel van gezamenlijk gebruik aan.

Voor beginners is het belangrijkste eenvoudig: onderzoek naar het ene peptide mag niet automatisch op het andere worden toegepast.

Stel drie vragen voordat je een bewering accepteert:

1. Was de studie bij mensen, dieren of cellen? Een voordeel bij ratten hoeft niet bij mensen op te treden.
2. Wat hebben de onderzoekers gemeten? Een verandering in een gen of hersenscan is iets anders dan een betekenisvolle verbetering van klachten.
3. Hoe sterk was het onderzoek? Aantallen deelnemers, vergelijkingsgroepen, methoden en opvolging bepalen mede welke conclusies mogelijk zijn. [20]

“Selank beïnvloedde genen die betrokken zijn bij GABA-signaaloverdracht” beschrijft bijvoorbeeld een experimentele bevinding.

“Selank neemt bewezen angst weg” gaat veel verder dan die bevinding. [8,9]

Waarvoor wordt Selank onderzocht?

Selank wordt vooral onderzocht vanwege angstgerelateerde effecten, stressgerelateerd gedrag en mogelijke effecten op leren en geheugen. Onderzoekers kijken ook naar hersensignalen en afweergerelateerde markers. [1–11]

Helpt Selank bij angst?

Kleine studies bij mensen suggereren dat het angstklachten kan verminderen. Het bewijs blijft echter beperkt en toont geen betrouwbaar effectieve vervanging voor gevestigde angstbehandelingen aan. [1–3]

Helpt Selank bij stress?

Dieronderzoek suggereert mogelijke effecten op gedrag onder stress. Deze experimenten hebben geen betrouwbare voordelen voor dagelijkse stress bij mensen vastgesteld. [10]

Verbetert Selank concentratie en geheugen?

Dierstudies en beperkte klinische waarnemingen suggereren mogelijke cognitieve effecten. Het hier besproken onderzoek levert geen sterk bewijs voor verbeteringen bij gezonde mensen. [2,11]

Helpt Selank bij slapen?

De hier besproken onderzoeken tonen Selank niet aan als een effectieve slaapbehandeling.

Angst en slaap kunnen samenhangen, maar een mogelijk effect op angst bewijst niet automatisch een voordeel bij slapeloosheid. [1–3,18]

Hoe snel werkt Selank?

Het beschikbare bewijs ondersteunt geen betrouwbare tijdsaanduiding voor het begin van angstvermindering.

Hersenactiviteit gemeten enkele minuten na toediening is niet hetzelfde als een aangetoonde verbetering van klachten. [5]

Wat zijn de bijwerkingen van Selank?

De onderzochte studies geven geen volledig en betrouwbaar beeld van bijwerkingen of hun frequentie.

De FDA noemt belangrijke hiaten in veiligheidsinformatie bij mensen en mogelijke risico’s door afweerreacties en peptidegerelateerde onzuiverheden. [16]

Is Selank veilig op lange termijn?

De veiligheid op lange termijn blijft onzeker. Kleine, korte studies kunnen de risico’s van langdurig gebruik niet vaststellen. [1–3,16,20]

Is Selank hetzelfde als Semax?

Nee. Het zijn verschillende peptiden. Een studie die hun effecten op hersenverbindingen vergelijkt, bewijst niet dat hun voordelen uitwisselbaar zijn. [5]

Is Selank beter dan gewone angstbehandelingen?

De beschikbare onderzoeken kunnen dat niet aantonen.

Gevestigde behandelingen, waaronder cognitieve gedragstherapie en bepaalde medicijnen, hebben een veel bredere klinische bewijsbasis. [1–3,18]

Is Selank een natuurlijk peptide?

Selank is synthetisch. Het ontwerp is gebaseerd op tuftsine, een natuurlijk peptide, maar Selank is een aangepast molecuul. [8]

Wat is de belangrijkste boodschap over voordelen van Selank?

Selank is een interessant onderzoekspeptide met vroege aanwijzingen voor angstgerelateerde effecten. Werkzaamheid, mogelijke cognitieve voordelen, wisselwerkingen en veiligheid op lange termijn vragen nog om duidelijker bewijs bij mensen. [1–3,8–11,16]

1. Efficacy and possible mechanisms of action of a new peptide anxiolytic Selank in the therapy of generalized anxiety disorders and neurasthenia.
2. A comparison of the anxiolytic effect and tolerability of Selank and phenazepam in the treatment of anxiety disorders.
3. Optimization of the treatment of anxiety disorders with Selank.
4. Immunomodulatory effects of Selank in patients with anxiety-asthenic disorders.
5. Functional Connectomic Approach to Studying Selank and Semax Effects.
6. The inhibitory effect of Selank on enkephalin-degrading enzymes as a possible mechanism of its anxiolytic activity.
7. Effects of Selank on behavioral reactions and activities of plasma enkephalin-degrading enzymes in mice with different phenotypes of emotional and stress reactions.
8. Selank Administration Affects the Expression of Some Genes Involved in GABAergic Neurotransmission.
9. GABA, Selank, and Olanzapine Affect the Expression of Genes Involved in GABAergic Neurotransmission in IMR-32 Cells.
10. Peptide Selank Enhances the Effect of Diazepam in Reducing Anxiety in Unpredictable Chronic Mild Stress Conditions in Rats.
11. Experimental optimization of learning and memory processes by Selank.
12. Compensatory and antiamnestic effects of heptapeptide Selank in monkeys.
13. Comparison of pharmacological effects of heptapeptide Selank after intranasal and intraperitoneal administration to BALB/c and C57BL/6 mice.
14. Efficacy of peptide anxiolytic Selank during modeling of withdrawal syndrome in rats with stable alcoholic motivation.
15. Selank, a Peptide Analog of Tuftsin, Attenuates Aversive Signs of Morphine Withdrawal in Rats.
16. FDA: Certain Bulk Drug Substances for Use in Compounding That May Present Significant Safety Risks.
17. NHGRI: Peptide.
18. NIMH: Generalized Anxiety Disorder—What You Need to Know.
19. NIMH: I’m So Stressed Out! Fact Sheet.
20. NIH: Clinical Research Trials and You—The Basics.